U bent hier

COVID-19 laatste update 30 juni

Foto van het coronavirus

30 juni, 2020

In dit nieuwsbericht vindt u de laatste updates over het coronavirus/COVID-19 die van belang zijn voor de huisartspraktijk. In het NHG-dossier Coronavirus vindt u adviezen die behulpzaam kunnen zijn in de dagelijkse praktijk van de huisarts. Voor vragen van het publiek verwijzen wij u naar Thuisarts.nl en het landelijke informatienummer 0800-1351.

Dossier Coronavirus • Laatste update

Update 30 juni

Kinderen en COVID-19

Op basis van gegevens van GGD’en blijkt dat kinderen van 0-17 jaar 0,9% van alle gemelde patiënten met COVID-19 in Nederland vertegenwoordigen, terwijl zij 20,7% van de bevolking uitmaken. Ook internationaal onderzoek bevestigt dat het percentage kinderen onder de bevestigde COVID-19 patiënten klein is, variërend van 1% bij jongere kinderen tot 6% bij oudere kinderen. Daarnaast laat internationaal onderzoek zien dat bij clusters van patiënten bijna altijd volwassenen de bronpatiënt zijn. De Nederlandse gegevens bevestigen dit beeld: kinderen spelen een kleine rol in de verspreiding van het nieuwe coronavirus. Meer informatie leest u in Kinderen en COVID-19.

Het NHG komt, in afstemming met het RIVM, tot onderstaande adviezen voor kinderen met klachten passend bij COVID-19 t.a.v. gebruik van persoonlijke beschermingsmiddelen:

  • Kinderen t/m 6 jaar met verkoudheidsklachten (loopneus, neusverkoudheid, niezen en keelpijn) kunnen zonder PBM gezien worden indien:
    • ze géén contact zijn van een bevestigde COVID-19 patiënt én
    • ze géén volwassen gezinslid hebben met klachten passend bij COVID-19 én
    • er géén sprake is van hoesten en/of benauwdheid al dan niet met koorts.
  • Bij kinderen vanaf 7 jaar met vermoeden van COVID-19 worden net als bij volwassenen persoonlijke beschermingsmiddelen voor druppel- en contactisolatie aanbevolen.
  • Als de klachten van een kind als herkenbaar onveranderd passen bij een reeds bestaande aandoening (zoals hooikoorts of astma), zijn PBM niet nodig.

 

Update 26 juni

Organisatie van het vaccinatiespreekuur in de huisartsenpraktijk in tijden van COVID-19
Het NHG publiceert vandaag een addendum bij de NHG-Praktijkhandleidingen ‘Griepvaccinatie’ en ‘Pneumokokkenvaccinatie’. Het addendum biedt extra invulling en handvaten om de organisatie van het vaccinatiespreekuur zo veilig (voor patiënt en zorgverlener) en efficiënt mogelijk (gezien de omstandigheden) in te vullen. Meer informatie leest u in het nieuwsbericht Vaccinatiespreekuren in tijden van COVID-19.
 

Update 25 juni

Voor het bieden van psychosociale zorg aan naasten van patiënten met ernstige COVID-19, zijn een drietal documenten ontwikkeld door een multidisciplinaire werkgroep namens PZNL in samenwerking met ARQ Nationaal Psychotrauma Centrum.

Update 24 juni

  • De informatie over de symptomatologie van COVID-19 is geactualiseerd. Een groot deel van de patiënten met COVID-19 presenteert zich met koorts en luchtwegklachten (hoesten en/of kortademigheid); daarnaast wordt een breed palet aan klachten gemeld. De frequentie waarin de symptomen worden gemeld, wisselt sterk per studie en de populatie die onderzocht is.
  • Waar in het begin van de pandemie voornamelijk de klassieke luchtwegklachten bij ernstig zieke COVID-19-patiënten als typerend voor het ziektebeeld COVID-19 werden beschouwd, wordt uit latere studies duidelijk dat COVID-19 zich ook kenmerkt op basis van niet-respiratoire symptomen. Zo zijn anosmie/ageusie en koorts in alle studies onderscheidend en worden ook spierpijn, vermoeidheid en anorexie/verminderde eetlust genoemd.
  • Sinds de coronapandemie is het van belang om bij alle patiënten die gezien moeten worden te beoordelen of (mogelijk) sprake is van COVID-19. Dit heeft gevolgen voor het gebruik van PBM tijdens de verschillende spreekuren en visites. In ‘Telefonische triage’ staat een advies naar welke klachten gevraagd kan worden die verdacht zijn voor COVID-19. Hierin zijn kleine aanpassingen gedaan waarbij de informatie over de symptomatologie verwerkt is.

Update 23 juni

  • De risicogroepen voor COVID-19 zijn aangepast op de volgende punten:
    • De nieuwe definitie voor hartaandoeningen is: “mensen met een chronische stoornis van de hartfunctie, die daardoor in aanmerking komen voor griepvaccinatie”. Zij hoeven dus niet meer onder behandeling van een cardioloog te zijn.
    • Bij de risicogroep mensen die ouder zijn dan 70 jaar is o.a. de volgende verduidelijking toegevoegd: “Kwetsbare ouderen die moeite hebben om hun zelfredzaamheid te behouden, lopen meer risico dan vitale ouderen. Kwetsbaarheid neemt toe met de leeftijd en kan zich uiten op verschillende gebieden.”

Update 12 juni

  • Inzet en testbeleid zorgmedewerkers
    In de huidige fase van de uitbraak wordt ingezet op maximale controle van COVID-19 onder andere door intensieve contactopsporing. Daarom heeft het RIVM het beleid ten aanzien van testen en inzetten van zorgmedewerkers op een aantal punten gewijzigd:
    • De symptomen passend bij COVID-19 zijn verruimd. Een onderbouwing hiervoor is te vinden op de website van het RIVM.
    • Voor alle zorgmedewerkers met klachten die getest worden, geldt om thuis te blijven totdat de testuitslag bekend is. Hierbij wordt er geen onderscheid meer gemaakt tussen medewerkers met of medewerkers zonder koorts. De reden voor deze aanpassing is dat er voldoende testcapaciteit is, er dus snel getest kan worden en de testuitslag snel bekend is, in principe binnen 24 uur.
    • Er is toegevoegd wat een zorgmedewerker moet doen als die een huisgenoot of nauw contact heeft die COVID-positief is of die koorts en/of benauwdheid heeft. Dit komt voort uit het verder uitgebouwde beleid rondom bron- en contactonderzoek.  
       

Updte 9 juni

  • Informatie over de nazorg na een COVID-19 infectie is uitgebreid n.a.v. de leidraad Nazorg voor patiënten met COVID-19.
  • De kaderhuisartsen van de HartvaatHAG hebben een advies gepubliceerd voor het opstarten van de ketenzorg na de corona-lockdown.
  • Coronatesten bij de huisarts ook volledig vergoed
    Het ministerie van VWS geeft met een factsheet duidelijkheid over de uitgangspunten voor de financiering van coronatesten. Lees meer over de financiering van coronatesten bij de huisarts op de website van de LHV.
  • In veel huisartsenpraktijken is de laatste weken de werkwijze weer aangepast ten opzichte van het hoogtepunt van de corona-uitbraak. Het is belangrijk dat patiënten weten hoe het precies in uw praktijk is geregeld. Dat helpt ook om begrip te kweken onder patiënten over de beperkingen waar u mee te maken heeft in de zorgverlening en de praktijkvoering. Hoe zorgt u dat de patiënten goed op de hoogte zijn van de bereikbaarheid en werkwijze in uw praktijk? De LHV geeft hiervoor een aantal tips. Ook de NZa heeft een handige informatiekaart.

 

Update 5 juni

  • In de leidraad zuurstofgebruik thuis bij (verdenking op / bewezen) COVID-19 is een lijst toegevoegd naar gecontracteerde leveranciers van zuurstof per verzekeraar met hun contactgegevens. 
  • Het testbeleid met PCR is verduidelijkt. Sinds 1 juni is het landelijk beleid dat iedereen met vermoeden van COVID-19 zich kan laten testen. Met de GGD zijn afspraken gemaakt wie welke patiënten test. Zie voor meer informatie over de rolverdeling het nieuws van 29 april op de LHV-site. Dit betekent dat ook in de huisartsenpraktijk op ruimere schaal getest gaat worden en dat diagnostiek naar COVID-19 niet meer alleen ingezet wordt indien daarvoor een strikt medische indicatie bestaat. Zie Aanvullende onderzoek. De reden ‘'Diagnostiek voor organisatie van zorg’' is ongewijzigd.  
  • Ventileren. Na het (luchtweg)spreekuur wordt aangeraden de ruimte extra goed te ventileren, indien mogelijk door middel van aanvoer van verse lucht (open raam). Meer informatie over ventileren van de spreekuurruimtes volgt later deze maand.  
      

Update 29 mei

  • Informatie over de besmettelijke periode en besmettelijkheid is aangepast, op basis van een pico die is uitgezocht door twee aios huisartsgeneeskunde van het Amsterdamumc. Ook vindt u wanneer volgens de LCI-richtlijn de isolatie van een patiënt met COVID-19 in de thuissituatie kan worden opgeheven.
  • Het is de verwachting dat een deel van de COVID-19 patiënten fysieke, cognitieve en/of psychische klachten zal krijgen. Adequate nazorg voor deze patiënten is essentieel. De FMS heeft op 28 mei de leidraad ‘Nazorg voor patiënten met COVID-19’ (pdf) gepubliceerd. In de leidraad zijn adviezen opgenomen voor de nazorg voor COVID-19 (verdachte) patiënten die behandeld zijn in de eerste lijn en patiënten die opgenomen zijn geweest in het ziekenhuis. 
  • Het natuurlijk herstel van COVID-19 zal waarschijnlijk enige tijd in beslag nemen, waarbij het beloop nog niet voorspelbaar is. Het is de verwachting dat een groot deel van de patiënten die in de eerste lijn zijn behandeld, zal herstellen zonder verdere specifieke ondersteuning of begeleiding. Voor patiënten met aanhoudende klachten is het advies om patiënten met een (vermoeden van) COVID-19 voor te lichten over het mogelijk aanhouden van klachten na initieel herstel en laagdrempelig contact met hen te houden in de herstelperiode. In de leidraad (pdf) staat beschreven waar tijdens de contactmomenten alert op te zijn.
  • Op 28 mei is de Handreiking voor het opstarten van poliklinische non-COVID zorg (pdf) gepubliceerd, opgesteld door de FMS in samenwerking met NHG, LHV en Patiëntenfederatie Nederland. Naast praktische adviezen voor het opschalen van de poliklinische zorg, biedt de handreiking suggesties voor werkafspraken tussen huisartsen en medisch specialisten bij verwijzing en follow up van een patiënt. Zie voor meer informatie ook het nieuwsbericht ‘Afstemming met huisartsen belangrijk in opschalen poliklinische zorg’ van de LHV.
      

Update 27 mei

  • Per 1 juni wordt in principe het landelijk beleid dat iedereen met vermoeden van COVID-19 zich kan laten testen. Dit zal gaan verlopen via de teststraten van de GGD. De GGD voert vervolgens het bron- en contactonderzoek uit. Voor de huisarts is er vooral een indicatie om te testen als het consequenties heeft voor het medisch behandelbeleid of voor de organisatie van zorg. Hiervoor heeft het NHG in samenwerking met het RIVM het advies ‘Moleculaire diagnostiek naar COVID-19 in de huisartsenpraktijk’ geformuleerd. Hierin staan o.a. de volgende aanbevelingen:
    • Zet PCR diagnostiek naar COVID-19 in, indien de testuitslag consequenties heeft voor het behandel- en monitorbeleid bij patiënten met een gecompliceerde luchtweginfectie.
    • Zet PCR diagnostiek naar COVID-19 in, indien de testuitslag consequenties heeft voor de organisatie van zorg.
    • Indien PCR diagnostiek naar COVID-19 wordt ingezet, houdt rekening met de volgende factoren:
      • neem een keel- èn neusuitstrijk af in de acute fase (grofweg de eerste week)
      • neem een keeluitstrijk (bij verdenking op COVID-19) af van de achterwand van de keel (waar het virus vermenigvuldigt). Kijk voor de juiste afnametechniek op de LCI-website.
      • houd rekening met een fout negatieve testuitslag en overweeg opnieuw te testen bij hoge verdenking op COVID-19.

Zie ook ‘Aanvullend onderzoek’.

  • Er is meer bekend geworden over de serologische antilichaamtests. Een serologische test kan aangevraagd worden via een laboratorium. De test geeft informatie over of iemand COVID-19 heeft doorgemaakt. Vraag de test aan > 10 dagen na de eerste ziektedag en bij voorkeur na 3 tot 4 weken, omdat de test dan de hoogste gevoeligheid heeft.
  • Psychische gevolgen van corona: 
    • Het ARQ Nationaal Psychotrauma Centrum voorziet in samenwerking met het RIVM één loket gericht op het bevorderen van de mentale gezondheid: het Informatie- en Verwijscentrum COVID-19.
    • Op de website van PsyHAG kunt u ook informatie vinden t.a.v. de psychische gevolgen van corona. De kaderhuisartsen geven een actueel overzicht met informatie over zorg voor de zorgverleners, informatie voor de patiënt en ondersteuningsmateriaal voor het werk van de huisarts, POH-GGZ, POH-jeugd en POH-S.
        

Update 20 mei

  • Op Thuisarts.nl is een tekst toegevoegd over tromboseprofylaxe bij COVID-19 en welke patiënten daar mogelijk voor in aanmerking komen.
  • De NHG-Leidraad ‘Stollingsafwijkingen bij COVID-19 voor de huisarts’ is vandaag gepubliceerd. De kernboodschappen van deze leidraad zijn:  
    • Verricht bij patiënten met COVID-19 alleen een D-dimeertest bij een klinische verdenking op diep veneuze trombose (DVT) of longembolie en niet om de ernst van de infectie te bepalen.
    • Overweeg alleen profylactisch LMWH bij patiënten met (een hoge verdenking op) COVID-19 die hierdoor (arbitrair > 3 dagen) bedlegerig zijn en een voorgeschiedenis van een DVT of longembolie hebben of een actieve maligniteit hebben.
    • Schrijf geen profylactisch LMWH voor aan andere patiënten met (een hoge verdenking op) COVID-19 die thuis verblijven.
  • Er bestaat nog veel onzekerheid over de kwaliteit en de betrouwbaarheid van serologische antilichaamtests. De betrouwbaarheid hangt onder meer af van het moment van testen (aantal dagen na 1e ziektedag) en de ernst van de ziekte. Ook is nog onduidelijk of de aanwezigheid van antilichamen correleert met een totale immuniteit tegen re-infectie. Er is daardoor ook veel onzekerheid over de betekenis van de uitslag, een positieve of negatieve serologische test, bij individuele patiënten.
    • We adviseren om vooralsnog terughoudend te zijn met het aanvragen van serologische antilichaamtests in het laboratorium naar COVID-19 voor individuele patiëntenzorg. Als u de test wel uit laat voeren, doe dit dan > 10 dagen na de eerste ziektedag.
    • We raden het gebruik van de point-of-care antilichaamtests (sneltests) naar COVID-19 af.
    • Zie voor meer informatie het Advies serologische antilichaamtests naar COVID-19.

Update 15 mei

  • Op Thuisarts.nl zijn teksten gepubliceerd over het herstel na een IC-opname met corona.
  • Er zijn enkele casus gemeld van huidafwijkingen bij bewezen COVID-19 patiënten. Het beeld varieert van een rash, urticaria, tot huidafwijkingen aan de acra (lijkend op perniones). Deze huidafwijkingen worden soms bij het begin van de ziekte gezien, maar soms ook later in de ontwikkeling van het ziektebeeld. Ook worden huidafwijkingen gerapporteerd bij asymptomatische patiënten. De prognose van de huidafwijkingen lijkt goed (zie Symptomen en beloop).
  • Voor kinderen t/m 12 jaar waarbij er géén vermoeden is van COVID-19 kan voor alle handelingen (m.u.v. aerosolvormende handelingen) worden volstaan met basis-hygiënische maatregelen (zie Persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM).
  • Het CBS geeft advies voor correct gebruik van COVID-19 op de doodsoorzaakverklaring (B-formulier). Het volgen van deze adviezen zal bijdragen aan de correcte registratie van de doodsoorzaken en naast de productie van accurate statistiek, ook in de nabije toekomst bijdragen aan de vele beleid- en onderzoeksdoeleinden.
  • Een advies over serologische tests zal volgende week volgen.

 Update 7 mei

Update 6 mei

Update 1 mei

Update 24 april

    • Voor de praktische uitvoering van het testen van hoogrisico-patiënten op COVID-19 zijn afspraken gemaakt door NHG, LHV en InEen met de GGD-GHOR en het ministerie van VWS. Deze afspraken zijn gevat in een leidraad Uitvoering testen op COVID-19 bij patiënten extramuraal.
    • De Leidraad zuurstofgebruik thuis bij (verdenking op / bewezen) COVID-19 is gepubliceerd. Hierin vindt u bij welke indicatie zuurstoftherapie thuis gestart kan worden, welk doel het dient en welke werkwijze u kunt volgen.
    • De risicogroepen met een verhoogd risico op ernstig beloop zijn scherper omschreven, met name wat betreft chronische hart- en longaandoeningen en diabetes. Tevens zijn ernstig leverlijden (Child-Pugh classificatie B of C) en morbide obesitas (BMI > 40) toegevoegd.
    • De informatie over zwangerschap en COVID-19 is uitgebreid. Er zijn geen aanwijzingen dat het krijgen van COVID-19 bij een gezonde zwangere anders verloopt dan bij een niet-zwangere. Maar net als sommige andere virale respiratoire infecties kunnen complicaties zoals een pneumonie en koorts bij een zwangere ernstig verlopen. Dit geldt met name voor het derde trimester (> 28 weken) van de zwangerschap, vanwege de mechanische beperking van de groeiende buik met als gevolg verkleining van de longcapaciteit. Dit geldt dus niet alleen voor COVID-19, maar ook voor andere luchtweginfecties.

Update 22 april

Het registratieadvies ten aanzien van COVID-19 is verhelderd. De aangepaste versie kunt u lezen in ‘Geen ICPC-code voor het coronavirus’. 

Update 17 april

      • Geleidelijk hervatten van zorg aan niet-coronapatiënten
        Door de pandemie van het nieuwe coronavirus is de organisatie van zorg in de huisartsenpraktijken aangepast om de zorg voor (mogelijke) COVID-19 patiënten in te richten en is daarnaast alleen nog ruimte voor het verlenen van acute en niet-uitstelbare zorg. Daardoor is de overige zorg voor patiënten uitgesteld. Nu de landelijke curve van COVID-19 patiënten lijkt af te vlakken, is het moment daar om de niet-coronazorg weer geleidelijk aan op te pakken. Of hier al tijd en ruimte voor is hangt af van mate waarin uw regio en praktijk zijn getroffen door het coronavirus of nog getroffen worden door een uitbraak van het coronavirus en daarmee de beschikbare capaciteit binnen uw praktijk.

        Doel van deze informatie is om, gegeven de maatregelen van het RIVM om verspreiding van het coronavirus te voorkomen, een veilig en efficiënt beleid te ontwikkelen om de overige  zorg voor uw patiënten weer op te pakken. Uiteraard blijft het noodzakelijk dat u de stappen aanpast naar uw eigen mogelijkheden en waar nodig afstemt met uw regionaal huisartsen netwerk.
      • De Leidraad Verwijzing van de volwassen patiënt met een verstandelijke beperking en (verdenking op) COVID-19 gaat over besluitvorming op medisch inhoudelijke gronden, zoals dit past binnen goed medisch handelen. Leidend hierin is de actuele gezondheidssituatie van de individuele patiënt met een verstandelijke beperking in het licht van zijn/haar ziektegeschiedenis, uitgangssituatie en behandelmogelijkheden. Dit wordt besproken met de patiënt en zijn/haar wettelijk vertegenwoordiger/naasten in het proces van samen beslissen. Het doel van deze leidraad is de juiste zorg op de juiste plek voor de individuele patiënt met een verstandelijke beperking.
      • Uitleg over de techniek van een keel- en neusuitstrijk ten behoeve van diagnostiek naar COVID-19 inclusief een instructievideo kunt u vinden op de website van het RIVM.

Update 15 april

      • Stress is bijna onvermijdelijk tijdens de huidige coronacrisis. Dit geldt voor patiënten, maar ook voor zorgverleners. Op de pagina psychosociale zorg in het dossier Coronavirus vindt u informatie die u kan helpen bij de psychosociale zorg in de huisartsenpraktijk gedurende de coronacrisis, zowel voor patiënten als voor u en uw team.

Update 10 april

      • Het NHG heeft een medicatiebewakingsadvies geformuleerd voor in de huisartspraktijk dat betrekking heeft op patiënten die (hydroxy)chloroquine voorgeschreven hebben gekregen in het ziekenhuis. Dit in verband met mogelijke interacties. Verder hebben het Kenniscentrum Bipolaire Stoornissen (KenBis) en de Clozapinepluswerkgroep specifieke controle adviezen opgesteld voor alle patiënten die lithium of clozapine gebruiken. Zie: Aandachtspunten bij medicatie bewaking van COVID-19 patiënten

Update 9 april

      • Vanwege de coronacrisis heeft de Registratiecommissie Geneeskundig Specialisten (RGS) een regeling getroffen voor herregistratie. Alle specialisten en profielartsen behouden dit jaar hun registratie in de registers van de (RGS) zodat artsen inzetbaar blijven. Daarnaast krijgen zij die zich in de periode van 1 maart 2020 tot 1 januari 2021 moeten herregistreren een tegemoetkoming in de herregistratie-eisen van 10%. Zie voor meer informatie het nieuwsbericht 'Tegemoetkoming herregistratie-eisen in tijden van corona'
      • Op Thuisarts.nl is een corona-vragentest gelanceerd. De corona-vragentest gaat in op symptomen en alarmsignalen en doet uitvraag over het risicoprofiel van de bezoeker. Bij een combinatie van gezondheidsklachten wordt geadviseerd contact op te nemen met de huisarts of huisartsenpost.
      • Huisartsen op de huisartsenpost kunnen voor de duur van de coronacrisis ook de professionele samenvatting zien van patiënten die daar komen en die nog geen expliciete toestemming hebben gegeven
      • Adviezen vanuit de NVSHA, NHG, Ineen en FMS voor een eenduidige Afstemming bij beoordeling COVID-19 patiënt op SEH en besluit tot geen opname.

Update 7 april

      • Naast alle zorg voor patiënten met een (mogelijke) COVID-19-besmetting, zijn er ook nog veel patiënten met andere klachten die aandacht vragen van de huisarts en het team in de huisartsenpraktijk. Sommige van die klachten kunnen niet (langer) worden uitgesteld. Hoe kunt u op een goede en veilige manier de zorg voor deze patiënten organiseren? LHV en NHG hebben daarvoor de praktische tips voor de huisartsenpraktijk uitgebreid. Ook is onder Hulpmiddelen voor uw praktijk een nieuwe voorbeeldtekst voor de praktijkwebsite beschikbaar: Wat kunt u doen bij vragen over ziekte en gezondheid die niet gaan over corona?
      • Er is een Handvat voor gesprekvoering met kwetsbare patiënten over behandelwensen geschreven. Hier vindt u handvatten voor het gesprek dat door de huisarts of eventueel poh gevoerd kan worden met de kwetsbare patiënt ten tijde van de coronacrisis.
      • In het onderdeel Achtergronden zijn de atypische klachten duidelijker benoemd, zoals gastro-intestinale klachten, conjunctivitis of anosmie/ageusie. Deze informatie is tevens verwerkt in de onderdelen Telefonische triage en Handelen bij klinische beoordeling.
      • Er zijn praktische adviezen over behandeling met zuurstof thuis toegevoegd. Van de patiënten met wie thuisbehandeling is overeengekomen, is er een kleine groep die in aanmerking komt voor zuurstof behandeling thuis. Het betreft niet-terminale COVID-19-patiënten met ernstige hypoxie die kans maken op herstel. In de palliatieve setting is geen plek voor O2 behandeling bij COVID-19-patiënten die het voorheen nog niet gebruikten. Later deze week volgt nog meer informatie. Zie voor meer informatie https://corona.nhg.org/behandeling/: onderdelen Thuisbehandeling en Palliatieve zorg bij patiënten met COVID-19.

Update 6 april

      • De COVID-19 pandemie vraagt veel van alle artsen. De visualisatie ‘Zorg voor de huisarts’ kan u mogelijk ondersteunen. Daarnaast bieden coaches voor medici kosteloos een luisterend oor
      • Er is discussie over de kwaliteit en behoefte aan duidelijkheid over het inzetten van ademhalingsmaskers van diverse herkomst. Bepaalde ademhalingsmaskers die buiten de EU (o.a. China en de VS) zijn goedgekeurd, blijken gelijkwaardig aan FFP2- en FFP3-maskers die voldoen aan de Europese norm. Welke ademhalingsmaskers goedgekeurd zijn, kunt u lezen in het bericht van de IGJ
      • Mondmaskers die binnen komen in het centraal distributiecentrum worden getest of ze voldoen aan de minimale eisen voor een FFP1 of FFP2-masker. Tot nog toe blijkt dat het materiaal vaak van goede kwaliteit is, maar de pasvorm van Aziatische maskers sluit soms minder goed aan op Europese gezichten waardoor lekkage kan optreden. Het advies aan de gebruiker is om mondkapjes voorafgaand aan gebruik te onderwerpen aan een ‘fit-test’. Het document ‘Controle van adembeschermingsmaskers’ geeft verdere duidelijkheid. Zie ook eisen persoonlijke beschermingsmiddelen
      • Er dreigt een tekort aan amoxicilline, amoxicilline-clavulaanzuur en doxycycline. Om die reden heeft amoxicilline in een dosering van 3dd 500 mg de voorkeur bij de behandeling van patiënten met de waarschijnlijkheidsdiagnose pneumonie (zie ook behandeladviezen bij patiënten met acuut hoesten).

Update 3 april

      • Gezien de dreigende tekorten aan antibiotica heeft amoxicilline in een dosering van 3dd 500 mg de voorkeur bij de behandeling van patiënten met de waarschijnlijkheidsdiagnose pneumonie (zie ook behandeladviezen bij patiënten met acuut hoesten).
      • Er zijn verschillende digitale corona-checks of vragentests beschikbaar, waarmee mensen adviezen krijgen ten aanzien van COVID-19. Het NHG is niet betrokken bij de totstandkoming van deze vragentests en kan alleen iets zeggen over de algemene voorwaarden ervan. Het NHG lanceert op 9 april een coronatest op Thuisarts.nl.
      • Sneltesten COVID-19
        Het NHG krijgt veel vragen over mailings aan huisartsen, waarin COVID-19 sneltesten worden aangeboden. In deze berichten wordt vermeld dat men hiermee ziekte en/of immuniteit aan kan tonen. Het gebruik van deze sneltesten kunnen wij op dit moment nadrukkelijk niet aanbevelen.

        Sneltesten moeten aan hoge eisen voldoen om een betrouwbaar antwoord te geven. Bovendien wordt de betrouwbaarheid mede bepaald door de a priori kans dat iemand besmet is. De aangeboden testen zijn veelal onvoldoende betrouwbaar en zeker niet gevalideerd voor gebruik in de eerste lijn. Het kan dan ook tot risicovolle situaties leiden indien huisartsen deze testen gaan gebruiken en hier beleid op maken.
        Er wordt momenteel gewerkt aan een advies over wanneer welke diagnostiek het beste kan worden ingezet. Dit advies volgt hopelijk volgende week (week 15).

Update 2 april

      • Diagnostiek bij vermoeden van COVID-19 in de huisartsenpraktijk
        Het NHG heeft in samenwerking met het RIVM advies uitgebracht over diagnostiek naar COVID-19 in de eerste lijn. In de komende weken zullen geleidelijk meer testen beschikbaar komen. Zolang er nog een capaciteitstekort is, zal er nog steeds goed bekeken moeten worden wie wel/niet getest wordt.
        Diagnostiek kan zinvol zijn voor het organiseren van de zorg bij patiënten met (mogelijk) COVID-19. Denk aan patiënten die gebruik maken van thuiszorg of die gaan verblijven in een zorginstelling.
        Voor het behandelbeleid heeft diagnostiek naar COVID-19 in de eerste lijn in het algemeen weinig meerwaarde, aangezien er geen (vroeg)behandeling beschikbaar is. Soms zal diagnostiek bijdragen aan het bepalen van het inzetten of nalaten van een behandeling als het gaat om patiënten met risicofactoren voor een ernstig beloop of als het gaat om patiënten met een pneumonie.

        Diagnostiek bij hulpverleners buiten het ziekenhuis
        Berichtgeving over het testbeleid bij hulpverleners buiten het ziekenhuis en de precieze uitwerking hiervan volgt spoedig, mogelijk nog voor het weekend.

      • De toolkit Symptoombestrijding in de thuissituatie bij patiënten met een COVID-19 in de laatste levensfase (definitieve versie) is gemaakt in samenwerking met andere partijen.

Update 1 april

Update 27 maart

Update 26 maart

Update 25 maart

      • De Richtlijn Inzet en testbeleid van medewerkers in de huisartsenpraktijk is gepubliceerd. Bij een medewerker met symptomen van COVID-19 ( hoesten en/of neusverkouden en/of koorts) worden 4 vragen doorlopen, waarbij er in een aantal gevallen de optie volgt om (zo mogelijk) te testen op COVID-19. Het doel van deze richtlijn is om zorgmedewerkers met luchtwegklachten in de basis niet in te zetten bij (kwetsbare) patiënten, door ze thuis te laten blijven of alternatieve werkzaamheden te laten verrichten. Is er geen alternatief mogelijk, dan zijn er enkele oplossingen: testen en in afwachting van de uitslag werken met mondneusmasker en handsschoenen.
      • Als de trombosedienst de zorg rondom vitamine K-antagonisten niet goed kan borgen, bijvoorbeeld doordat patiënten niet aan huis bezocht kunnen/mogen worden, dan kan de huisarts overwegen om de patiënt om te zetten naar een DOAC. In ‘Overzetten VKA naar DOAC tijdens corona-epidemie’ vindt u hierover advies.
      • Overwegingen bij kwetsbare patiënten om te beoordelen of ziekenhuisopname met eventueel IC opname meerwaarde heeft. Er wordt gewerkt aan een leidraad, behulpzaam bij de keuze om patiënten al dan niet in te sturen en het verdere beleid (24 maart).
      • Het NTVG heeft een klinische les gepubliceerd: ‘Luchtwegklachten in tijden van corona’.

Update 24 maart

      • Overweeg pro-actief te zijn met 'advanced care planning' bij kwetsbare patiënten. Houd rekening met de beperkte therapeutische opties en de afweging of de patiënt in staat is langdurige beademing (vaak 3-4 weken) te ondergaan en hiervan te revalideren. Er wordt gewerkt aan een leidraad, behulpzaam bij de keuze om patiënten al dan niet in te sturen en het verdere beleid.
      • De SpoedHAG heeft de flowchart Hulp bij fysieke beoordeling en beleid bij COVID-19 gemaakt.
      • Het is van belang om, ondanks de COVID-19 pandemie, breed te blijven kijken zoals huisartsen gewend zijn te doen. Denk bij een luchtweginfectie ook aan andere verwekkers en neem ook bij kinderen risicofactoren voor een gecompliceerd beloop in acht.
      • Adviezen voor palliatieve zorg bij patiënten met COVID-19 staan beschreven op https://palliaweb.nl/corona. Er wordt gewerkt aan verdere ondersteunende documenten.

Update 23 maart

      • Patiënten met een (mogelijke) besmetting met COVID-19 kunnen zelfs na 8 dagen (range 5 – 13 dagen) alsnog verslechteren. Volg de ABCDE-systematiek. Het klinisch beeld is bepalend voor wel/geen opname. Indien de patiënt zuurstofbehoeftig wordt (lage saturatie <92%-94% en/of toegenomen ademfrequentie > 24/minuut), of klinisch snelle achteruitgang laat zien, dan is dit een reden voor overleg met een longarts en waarschijnlijk ziekenhuisopname.
      • De adviezen t.a.v. persoonlijke beschermingsmiddelen zijn verduidelijkt. (23 maart).

Update 22 maart

Update 20 maart

      • Dosering amoxicilline en virale conjunctivitis: De dosering van amoxicilline voor de behandeling van pneumonie is aangepast naar 3 dd 750 mg voor 5 dagen, in plaats van 3 dd 500 mg voor 5 dagen. (Aanvullende behandeladviezen)
      • 1-3% van de patiënten COVID-19 heeft virale conjunctivitis [AAO]. Zie voor diagnostiek en beleid: NHG-Standaard Rood oog en oogtrauma. Zeker in de huidige periode hoeven patiënten met conjunctivitis, zonder alarmsymptomen, niet door de huisarts of de oogarts te worden gezien.

Update 19 maart

      • Testbeleid buiten het ziekenhuis: Het testen van patiënten op COVID-19 heeft geen meerwaarde voor de individuele patiëntenzorg in de thuissituatie. Het verandert het behandelbeleid niet. Zorgverleners dienen bij een patiënt verdacht van COVID-19 persoonlijke beschermingsmaatregelen te gebruiken. Mocht een patiënt met dergelijk ziektebeeld ingestuurd moeten worden naar het ziekenhuis zal testen in het ziekenhuis gedaan worden. Indien een huisarts in de thuissituatie, in uitzonderlijke gevallen, toch diagnostiek wil inzetten naar COVID-19, dan dient hij/zij dit zelf regelen, zo nodig in overleg met het lokale laboratorium en/of GGD.

Update 17 maart

      • Volg bij patiënten met luchtwegklachten zoals hoesten of kortademigheid de NHG-Standaard Acuut hoesten. Deze is, ook in de tijd van mogelijke besmettingen met het coronavirus, nog altijd van toepassing.
      • Voor bepaling van het CRP: zie de indicaties en de interpretatie en consequenties voor het beleid de paragraaf aanvullend onderzoek uit de NHG-Standaard Acuut hoesten.
      • Als u een X-thorax geïndiceerd vindt: overleg dan van tevoren met het ziekenhuis vanwege de te nemen maatregelen in verband met het coronavirus.
      • Bij de behandeling van een gecompliceerde luchtweginfectie met antibiotica is amoxicilline nog steeds het middel van eerste keus. Het is niet raadzaam om bij deze diagnose aan patiënten in de eerste lijn azitromycine als eerste keus voor te schrijven.
      • Patiënten met astma of COPD die een toename van klachten ervaren óf een longaanval doormaken, worden conform de daarvoor geldende NHG-Standaarden Astma bij kinderen, Astma bij volwassenen en COPD behandeld met luchtwegverwijders, inhalatiecorticosteroïden of prednison oraal.
      • Indien de patiënt zuurstofbehoeftig wordt (lage saturatie <92%-94% of toegenomen ademfrequentie > 24/minuut), dan is dit een reden voor ziekenhuisopname.
      • Er circuleert een protocol vanuit het Erasmus MC voor de behandeling van patiënten die opgenomen zijn in het ziekenhuis vanwege een infectie met het coronavirus. Dit protocol is NIET van toepassing voor de eerste lijn (deze informatie is afgestemd met de NVALT, sectie infectieziekten, RIVM, SWAB en het Erasmus MC).
      • Vernevelen wordt niet aangeraden vanwege de (toegenomen) kans op verspreiding van het coronavirus.
      • Bij de symptoombestrijding van griepachtige klachten zoals keel- of spierpijn is paracetamol eerste keus omdat het minder bijwerkingen heeft dan NSAID’s. Het lijkt niet aannemelijk dat het gebruik van NSAID’s het herstel van COVID-19 zou vertragen.
      • Patiënten die antihypertensiva gebruiken, zoals RAS-remmers, worden geadviseerd om hun behandeling onveranderd voort te zetten. Er is geen bewijs dat het gebruik van deze middelen een negatief effect zou hebben op het beloop van infecties door het coronavirus.

Update 16 maart

Nieuw in het dossier zijn:

      • Oproep: het RIVM is druk bezig met een advies voor het hergebruiken van PBM. Bewaar alvast uw gebruikte PBM in een gesloten plastic zak (maskers en schorten apart) tot het advies bekend is!
      • Overweeg om tijdens alle spreekuren gebruik te maken van een (dokters)jas met lange mouwen als beschermingsmiddel, mits u deze na gebruik wast op 60 graden.
      • Geef bij voorkeur paracetamol bij pijnklachten. We zien geen bewijs dat NSAID's schadelijk zijn bij COVID-19. Wel hebben NSAIDS in het algemeen meer bijwerkingen dan paracetamol, zeker bij oudere mensen.
      • Het beleid bij koorts en luchtwegklachten is geactualiseerd.
      • Het kabinet heeft op zondag 15 maart aanvullende maatregelen genomen in de aanpak van het coronavirus. Scholen en kinderdagverblijven sluiten tot en met maandag 6 april. Datzelfde geldt voor eet- en drinkgelegenheden en sport- en fitnessclubs. Iedereen in Nederland wordt gevraagd om waar mogelijk 1,5 meter afstand van elkaar te bewaren. Ook bijvoorbeeld bij het boodschappen doen.
      • De LHV heeft in afstemming met het NHG en het RIVM een praktische richtlijn voor huisartsen gepubliceerd.
      • In het dossier is het testbeleid buiten het ziekenhuis aangepast. Alleen patiënten die verdacht zijn van COVID-19 en een verhoogd risico hebben op ernstig verloop worden getest als dit van belang is voor de verdere behandeling. De huisarts bepaalt op klinische gronden of er bij personen met een verhoogd risico een indicatie is om te testen. De huisarts doet de triage op grond van zijn kennis van de medische situatie van de patiënt.
      • Bij de veelgestelde vragen zijn de vragen 'Wat is de incubatietijd van het coronavirus?' en de vraag 'Welke verschijnselen kunnen wijzen op een besmetting met het coronavirus?' aangepast. Nieuwe veelgestelde vragen zijn:
        • Welke patiënten behoren tot een risicogroep voor een gecompliceerd beloop van COVID-19?
        • Geeft zwangerschap een verhoogde kans op een ernstig beloop van COVID-19?

Update 13 maart

Nieuw in het dossier zijn:

      • Overgang naar de mitigatiefase.
        In deze fase is de zorg vooral gericht op het beschermen van de oudere en kwetsbare personen. Maatregelen zijn vanaf nu vooral gericht op het beschermen van oudere en kwetsbare personen (met een hoog risico op ernstig beloop van COVID-19) en het in stand houden van de gezondheidszorg. De huisartsenzorg moet door blijven gaan.
      • De casusdefinitie 'verdacht geval' is aangepast.
        De epidemiologische link met een bevestigde patiënt of terugkeer uit een regio met wijdverspreide transmissie is losgelaten. De meest actuele definitie is te vinden op de website van RIVM
      • Praktische maatregelen in de huisartsenpraktijk in de mitigatiefase. Concrete adviezen zullen moeten worden opgesteld en uitgewerkt worden op regionaal niveau, aangezien ze afhankelijk zijn van de mogelijkheden in de praktijken/regio’s. Houdt de berichtgeving via uw huisartsengroep, zorggroep en andere bekende kanalen in uw regio in de gaten (GGD, crisisteams). Ter oriëntatie kunt u de LHV Toolkit Uitbraak Infectieziekten raadplegen.
      • Meldplicht en contact met GGD.
        Het beleid t.a.v. de meldplicht wordt aangepast. U hoeft geen contact met de GGD op te nemen bij patiënten met koorts of luchtwegklachten. U kunt contact opnemen met de arts Infectieziektebestrijding van de GGD indien u diagnostiek naar COVID-19 wilt laten doen bij een patiënt met duidelijke klachten (koorts en luchtwegklachten) die behoort tot de groep met een verhoogde kans op ernstig beloop.
      • Testbeleid buiten het ziekenhuis.
        Buiten het ziekenhuis worden alleen nog personen met een verhoogde kans op ernstig beloop getest wanneer zij een ziektebeeld ontwikkelen passend bij COVID-19, gepaard gaande met koorts > 38 graden EN respiratoire symptomen (hoesten of kortademigheid) als dit van belang is voor de verdere behandeling.
        Personen met een verhoogde kans op ernstig beloop zijn:
        • personen van 70 jaar en ouder;
        • personen met onderliggend lijden (conform de indicatie voor de jaarlijkse griepvaccinatie).
      • Telefonische triage.
        De stroomschema’s die eerder zijn opgesteld zijn niet meer geldig. Zie het dossier bij telefonische triage.
      • Informatie van het RIVM.
        Er zijn in het dossier praktische suggesties opgenomen voor als u meerdere patiënten met luchtwegklachten achter elkaar ziet.

Update 12 maart

Advies over bijwonen vergaderingen en niet-patiëntgebonden bijeenkomsten

De KNMG adviseert alle bijeenkomsten met artsen via videoconferentie te laten plaatsvinden of op te schorten. Het NHG schaart zich achter het KNMG-advies. De nieuwe maatregel is geen richtlijn voor alle situaties. Individuele dokters blijven hun eigen verantwoordelijkheid houden.

Huisartsen en hun medewerkers in de huisartsenpraktijk zijn onmisbaar in de zorg. Zij lopen ook een groter risico om met kwetsbare patiënten in contact te komen. Het nieuwe advies voor (huis)artsen draagt bij aan de bescherming van zorgprofessionals en de kwetsbare patiënten. Wij hebben een gezamenlijke verantwoordelijkheid om verspreiding van COVID-19 zo veel mogelijk te voorkomen. Het advies aan (huis)artsen om geen bijeenkomsten bij te wonen, draagt hier aan bij.

Het NHG raadt huisartsen en hun medewerkers daarom af om externe bijeenkomsten, overleggen en vergaderingen van groepen zorgprofessionals bij te wonen die niet direct met hun patiëntenzorg te maken hebben of die niet noodzakelijk zijn

Per veiligheidsregio kan de directeur publieke geneeskunde (GGD/GHOR) tot aangescherpte maatregelen komen. Dit advies geldt tot nader order.

Verspreiding beschermingsmiddelen

Achter de schermen werkt de ROAZ hard aan de structuur voor de distributie van medische hulpmiddelen die zeer beperkt tot niet leverbaar zijn en essentieel zijn voor de voortzetting van de gezondheidszorg. De ROAZ-structuur wordt gebruikt om de distributie voor dergelijke hulpmiddelen zo goed mogelijk te faciliteren, zodat de partijen die dit het hardst nodig hebben er beschikking over krijgen. Zodra wij meer weten, informeren wij u uiteraard.

NHG-bijeenkomsten en werkgroepen

Alle bijeenkomsten die gepland staan vanuit het NHG gaan vooralsnog zo veel als mogelijk door, maar dan via video- of teleconferenties.

Update 11 maart

Het RIVM heeft een advies uitgebracht dat geldt voor zorgmedewerkers die werkzaam zijn buiten het ziekenhuis, bijvoorbeeld in de huisartsenzorg, thuiszorg of verpleeghuiszorg.

Landelijk telefoonnummer RIVM 0800-1351: het RIVM heeft een speciale informatielijn voor vragen over coronavirus geopend. Het nummer is 0800-1351. Bezorgde bellers kunnen naar dit nummer worden verwezen. Zo kan de stroom van vragen richting huisartsen en huisartsenposten worden beperkt.

Verder:

      • Actuele informatie en antwoorden op een aantal veelgestelde vragen vindt u ook in ons Dossier coronavirus.
      • Voor de meest actuele casusdefinitie, adviezen en overige informatie verwijzen wij u naar de website van RIVM, zie onder 3. Casusdefinitie.
      • Ook Thuisarts.nl biedt informatie over het coronavirus.
      • De GGD informeert huisartsen over het beleid in hun regio.